Przejdź do treści
Lektury Polskie
Klasy 7-8 Powieść Epoka: Młoda Polska 1908 r. Zakres: Wybór Lektura uzupełniająca

Ania z Zielonego Wzgórza

Lucy Maud Montgomery

powieść dla dzieci i młodzieży o charakterze obyczajowo-wychowawczym (bildungsroman); pierwsza część cyklu powieściowego o Ani Shirley

14
Bohaterów
16
Wydarzeń fabuły
7
Motywów literackich
15
Pytań w quizie

Opracowanie w wersji 1 · aktualizacja 10.11.2026 · jak powstają opracowania

Streszczenie w pigułce

Po śmierci rodziców, Waltera i Berty Shirleyów, Ania trafia kolejno do pani Thomas, pani Hammond, a w końcu do sierocińca w Hopetown. Zakończenie domyka pięć lat pobytu Ani w Avonlea i jest zarazem smutne, i pogodne.

Ania z Zielonego Wzgórza - najważniejsze informacje

Autor
Lucy Maud Montgomery (1908 r.)
Gatunek
powieść dla dzieci i młodzieży o charakterze obyczajowo-wychowawczym (bildungsroman); pierwsza część cyklu powieściowego o Ani Shirley
Poziom
Klasy 7–8
Czas akcji i miejsce akcji
Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów; Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani; szkoła wiejska w Avonlea oraz domy sąsiadów: pani Rachel Lynde, rodziny Barrych, pani Spencer; czas akcji: od czerwca 1877 do wakacji 1882, czyli pierwsze pięć lat pobytu Ani w Avonlea (schyłek XIX wieku).
Bohaterowie
Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley), Mateusz Cuthbert, Maryla Cuthbert (oryg. Marilla), Gilbert Blythe, Diana Barry i 9 innych bohaterów
Reklama

Streszczenie szczegółowe

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów; Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani; szkoła wiejska w Avonlea oraz domy sąsiadów: pani Rachel Lynde, rodziny Barrych, pani Spencer.

Początek historii i zawiązanie akcji

Ania z Zielonego Wzgórza to pierwsza część cyklu powieści Lucy Maud Montgomery o Ani Shirley. Powieść ukazała się po raz pierwszy w 1908 roku nakładem wydawnictwa L.C. Page & Co.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Śmierć rodziców i tułaczka Ani

Po śmierci rodziców, Waltera i Berty Shirleyów, Ania trafia kolejno do pani Thomas, pani Hammond, a w końcu do sierocińca w Hopetown.

Pomyłka na stacji

W czerwcu 1877 roku na Zielone Wzgórze przyjeżdża dziewczynka zamiast zamówionego przez Cuthbertów chłopca; Mateusz przywozi Anię do domu.

Decyzja Maryli

Maryla początkowo chce odesłać Anię, ale pod wpływem jej historii i sympatii Mateusza postanawia zatrzymać dziewczynkę.

Pierwsze starcie z panią Rachel Lynde

Pani Rachel Lynde bez ogródek komentuje wygląd Ani, co wywołuje wybuch dziewczynki i pierwszy poważny konflikt z sąsiadką.

Przyjaźń z Dianą Barry

Ania poznaje mieszkającą w sąsiedztwie Dianę Barry i od pierwszego spotkania uznaje ją za bratnią duszę.

Marchewka i tabliczka

Gilbert Blythe nazywa Anię marchewką z powodu rudych włosów, a Ania rozbija mu tabliczkę na głowie i przez lata odrzuca jego przeprosiny.

Zielone włosy

Ania farbuje włosy farbą kupioną od wędrownego kupca; zamiast czarnych wychodzą jej zielone, więc musi je obciąć.

Ciasto z walerianem

Przez pomyłkę Ania piecze ciasto z kroplami walerianowymi, biorąc je za wanilię, co kończy się kompromitacją przy podwieczorku.

Wino porzeczkowe i zakaz przyjaźni

Ania niechcący upija Dianę winem porzeczkowym; pani Barry uznaje ją za zły wpływ i zakazuje dziewczynkom kontaktów.

Ratunek Minnie May

Ania ratuje chorą na krup Minnie May, siostrę Diany, dzięki czemu pani Barry cofa zakaz i przyjaźń zostaje przywrócona.

Wypadek w scenie z Elainy

Podczas odgrywania sceny z historii o Elainie Ania traci kontrolę nad łódką i tonie, a ratuje ją Gilbert Blythe.

Nowa nauczycielka i przygotowania do egzaminu

Panna Muriel Stacy zostaje nauczycielką w Avonlea i przygotowuje Anię do egzaminu wstępnego do Queen’s Academy.

Queen’s Academy i stypendium Avery

Ania zdobywa licencję nauczycielską w ciągu jednego roku i wygrywa stypendium Avery dla najlepszego ucznia z angielskiego.

Bankructwo banku i śmierć Mateusza

Po wiadomości o utracie oszczędności w bankructwie banku Mateusz Cuthbert umiera na atak serca.

Rezygnacja ze stypendium

Widząc pogarszający się wzrok Maryli, Ania rezygnuje ze stypendium Avery i postanawia zostać w Avonlea.

Pojednanie z Gilbertem

Gilbert oddaje Ani posadę w szkole w Avonlea i przenosi się do White Sands; Ania dziękuje mu i po pięciu latach rywalizacji zostają przyjaciółmi.

Finał i rozwiązanie

Zakończenie losów bohaterów

Zakończenie domyka pięć lat pobytu Ani w Avonlea i jest zarazem smutne, i pogodne. Po bankructwie banku, w którym przepadły oszczędności Cuthbertów, Mateusz umiera nagle na atak serca.

Puentujące rozstrzygnięcie

Maryla traci wzrok i nie może samodzielnie prowadzić Zielonego Wzgórza. Ania, która właśnie zdobyła licencję nauczycielską i wygrała stypendium Avery na studia w Redmond College, rezygnuje ze stypendium i postanawia zostać w Avonlea, aby być przy Maryli.

Bohaterowie utworu

14 postaci

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley)

Postać pierwszoplanowa

główna bohaterka powieści

Osierocona dziewczynka o bujnej wyobraźni, przygarnięta przez rodzeństwo Cuthbertów i wychowywana na Zielonym Wzgórzu

Cechy i działania:
  • • Urodziła się w Bolingbroke w Nowej Szkocji; rodzice zmarli na febrę, gdy była niemowlęciem.
  • • Zanim trafiła do Cuthbertów, mieszkała u pani Thomas i pani Hammond, a następnie w sierocińcu w Hopetown.
  • • Ma jedenaście lat w chwili przybycia na Zielone Wzgórze; jest rudowłosa, piegowata i bardzo szczupła, co sama uważa za swoje największe zmartwienie.
  • • Przez pięć lat pobytu w Avonlea kończy szkołę, zdobywa licencję nauczycielską i wygrywa stypendium Avery, po czym rezygnuje z niego, aby zaopiekować się Marylą.
  • • Jej wyobraźnia jest siłą napędową fabuły: to ona prowadzi do większości przygód i wpadek bohaterki.

Mateusz Cuthbert

Postać pierwszoplanowa

starszy brat Maryli i współgospodarz Zielonego Wzgórza

Nieśmiały wobec kobiet, łagodny opiekun Ani

Cechy i działania:
  • • Razem z siostrą Marylą chciał adoptować chłopca do pomocy w gospodarstwie.
  • • Od pierwszego spotkania na stacji darzy Anię sympatią i popiera jej pozostanie na Zielonym Wzgórzu.
  • • Umiera na atak serca po tym, jak dowiaduje się o utracie oszczędności w bankructwie banku.

Maryla Cuthbert (oryg. Marilla)

Postać pierwszoplanowa

starsza siostra Mateusza i gospodyni Zielonego Wzgórza

Surowa, praktyczna opiekunka Ani, która z czasem przywiązuje się do dziewczynki

Cechy i działania:
  • • Początkowo chce odesłać Anię do sierocińca, ponieważ spodziewała się chłopca.
  • • Wychowuje Anię surowo, tłumiąc jej wybuchowość, ale stopniowo okazuje jej czułość i dumę.
  • • Pod koniec powieści traci wzrok, co staje się przyczyną decyzji Ani o rezygnacji ze stypendium.

Gilbert Blythe

Postać pierwszoplanowa

kolega Ani ze szkoły w Avonlea, jej największy rywal i przyszły mąż

Uzdolniony uczeń, później lekarz

Cechy i działania:
  • • Nazywa Anię marchewką, co powoduje wieloletni konflikt; Ania rozbija mu wtedy tabliczkę na głowie.
  • • Ratuje Anię, gdy podczas odgrywania sceny z Elainy wpada do wody.
  • • Rywalizuje z Anią o wyniki w nauce i o stypendium Avery.
  • • Oddaje Ani posadę nauczyciela w szkole w Avonlea, sam przenosząc się do White Sands, dzięki czemu dochodzi do pojednania.

Diana Barry

Postać pierwszoplanowa

najbliższa przyjaciółka Ani, córka sąsiadów z Avonlea

Spokojna i praktyczna, w przeciwieństwie do Ani pozbawiona wyobraźni

Cechy i działania:
  • • Mieszka najbliżej Zielonego Wzgórza ze wszystkich dziewcząt w wieku Ani i zostaje jej bratnią duszą.
  • • Jej przyjaźń z Anią zostaje czasowo zerwana po epizodzie z winem porzeczkowym.
  • • Ma młodszą siostrę Minnie May, którą Ania ratuje w chorobie.

Janka Andrews (oryg. Jane Andrews)

Postać drugoplanowa

koleżanka Ani ze szkoły w Avonlea

Spokojna i rozsądna uczennica, która razem z Anią jedzie do Queen’s Academy

Cechy i działania:
  • • Należy do grona bliskich koleżanek Ani razem z Dianą Barry i Ruby Gillis.
  • • Uczy się na tyle dobrze, że trafia do klasy Ani w Queen’s Academy.

Ruby Gillis

Postać drugoplanowa

koleżanka Ani ze szkoły w Avonlea

Ładna, zalotna i skłonna do histerii, najstarsza z sióstr Gillis

Cechy i działania:
  • • Należy do kręgu przyjaciółek Ani i bierze udział w życiu szkolnym Avonlea.
  • • Razem z Anią i Janką Andrews wyjeżdża na naukę do Queen’s Academy.

Pani Rachel Lynde

Postać drugoplanowa

sąsiadka Cuthbertów z Avonlea

Znana z wścibstwa, ale też pracowita i uczynna, z czasem życzliwa Ani

Cechy i działania:
  • • Jako pierwsza głośno komentuje wygląd Ani, czym wywołuje wybuch dziewczynki.
  • • Mimo trudnego początku należy do osób, które Anię w Avonlea akceptują i wspierają.

Pastor Allan

Postać drugoplanowa

nowy pastor w Avonlea

Wraz z żoną należy do najbliższego otoczenia Cuthbertów i Ani

Cechy i działania:
  • • Objście plebanię w Avonlea i wraz z żoną odwiedza dom na Zielonym Wzgórzu.
  • • Jest jedną z osób, które wnoszą do życia Ani spokój i poczucie przynależności do wspólnoty.

Pani Allan

Postać drugoplanowa

żona pastora Allana

Młoda, życzliwa kobieta, którą Ania obdarza zaufaniem i uważa za bratnią duszę

Cechy i działania:
  • • Staje się najbliższą powiernicą Ani w sprawach, o których nie mówi Maryli.
  • • Należy do kobiet, które łagodzą obyczaje Avonlea wobec wychowanki Cuthbertów.

Józefina Barry

Postać drugoplanowa

zamożna ciotka Diany z Charlottetown

Początkowo oschła, szybko ulega urokowi Ani i obdarza ją sympatią

Cechy i działania:
  • • Zaprasza Anię i Dianę na podwieczorek do Charlottetown.
  • • Nazywa Anię pieszczotliwie i przysyła jej prezent świąteczny.

Pan Phillips (Teddy Phillips)

Postać drugoplanowa

pierwszy nauczyciel Ani w szkole w Avonlea

Niepopularny wśród uczniów i niesprawiedliwy wobec Ani

Cechy i działania:
  • • Uporczywie przekręca imię Ani, pisząc je bez końcowego e.
  • • Karze wyłącznie Anię spośród dwanaściorga uczniów, którzy spóźnili się na lekcję.
  • • Darzy względami uczennicę Prissy Andrews, co jest w szkole powszechnie znane.

Panna Muriel Stacy

Postać drugoplanowa

nowa nauczycielka w szkole w Avonlea

Energiczna i nowoczesna mentorka Ani

Cechy i działania:
  • • Jej metody nauczania budzą opór konserwatywnych rodziców w Avonlea.
  • • Przygotowuje Anię do egzaminu wstępnego do Queen’s Academy i wspiera jej ambicje naukowe.
  • • Ania uważa ją za kolejną bratnią duszę i wzór osobowy.

Pani Spencer

Postać drugoplanowa

kobieta z Avonlea, która sprowadza Anię z sierocińca na Wyspę Księcia Edwarda

Sprawczyni pomyłki

Cechy i działania:
  • • To ona przywozi z sierocińca dziewczynkę zamiast chłopca dla Cuthbertów.
  • • Sama adoptuje z sierocińca inną dziewczynkę, Lily Jones.

Relacje między bohaterami

Kto z kim jest powiązany i co z tego powiązania wynika dla fabuły.

Mapa pokazuje strukturę powiązań - każda linia to jedna relacja opisana niżej.

Ania Shirley (w… Diana Barry Gilbert Blythe Maryla Cuthbert… Mateusz Cuthbert Józefina Barry Minnie May Barry Pan Phillips (T… Pani Allan Pani Rachel Lyn… Pani Spencer Panna Muriel St…
Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Mateusz Cuthbert

ojciec i córka; przybrana rodzina — czuła, oparta na wzajemnej sympatii relacja, przerwana jego śmiercią

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Maryla Cuthbert (oryg. Marilla)

matka i córka; przybrana rodzina — surowa opieka, która z czasem zmienia się w głębokie przywiązanie i wzajemną troskę

Mateusz Cuthbert - Maryla Cuthbert (oryg. Marilla)

rodzeństwo prowadzące wspólnie Zielone Wzgórze; różnią się charakterami, ale są sobie oddani

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Diana Barry

najbliższa przyjaźń, nazwana w powieści braterstwem dusz; kilkakrotnie wystawiona na próbę

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Gilbert Blythe

wieloletnia niechęć i rywalizacja szkolna, która pod koniec powieści przechodzi w przyjaźń, a w kolejnych tomach w miłość i małżeństwo

Gilbert Blythe - Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley)

nieodwzajemnione na początku uczucie i wieloletnie starania o zgodę, aż do oddania jej posady w szkole w Avonlea

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Panna Muriel Stacy

relacja uczennicy i mentorki; nauczycielka kieruje ambicje Ani ku dalszej nauce

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Pani Allan

przyjaźń i zaufanie; Ania zwierza się pani Allan w sprawach, których nie mówi Maryli

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Pani Rachel Lynde

sąsiedztwo zaczynające się od konfliktu, a kończące się wzajemną życzliwością

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) - Józefina Barry

znajomość wykraczająca poza krąg rówieśników; ciotka Diany obdarza Anię sympatią i wsparciem

Pan Phillips (Teddy Phillips) - Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley)

relacja nauczyciela i uczennicy naznaczona niesprawiedliwością i karami

Pani Spencer - Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley)

opiekunka w drodze z sierocińca na Wyspę Księcia Edwarda; źródło pomyłki, która zmienia los Ani

Diana Barry - Minnie May Barry

siostry; Ania ratuje Minnie May w chorobie, co przywraca jej przyjaźń z Dianą

Plan wydarzeń

16 punktów
1

Śmierć rodziców i tułaczka Ani

Po śmierci rodziców, Waltera i Berty Shirleyów, Ania trafia kolejno do pani Thomas, pani Hammond, a w końcu do sierocińca w Hopetown.

2

Pomyłka na stacji

W czerwcu 1877 roku na Zielone Wzgórze przyjeżdża dziewczynka zamiast zamówionego przez Cuthbertów chłopca; Mateusz przywozi Anię do domu.

3

Decyzja Maryli

Maryla początkowo chce odesłać Anię, ale pod wpływem jej historii i sympatii Mateusza postanawia zatrzymać dziewczynkę.

4

Pierwsze starcie z panią Rachel Lynde

Pani Rachel Lynde bez ogródek komentuje wygląd Ani, co wywołuje wybuch dziewczynki i pierwszy poważny konflikt z sąsiadką.

5

Przyjaźń z Dianą Barry

Ania poznaje mieszkającą w sąsiedztwie Dianę Barry i od pierwszego spotkania uznaje ją za bratnią duszę.

6

Marchewka i tabliczka

Gilbert Blythe nazywa Anię marchewką z powodu rudych włosów, a Ania rozbija mu tabliczkę na głowie i przez lata odrzuca jego przeprosiny.

7

Zielone włosy

Ania farbuje włosy farbą kupioną od wędrownego kupca; zamiast czarnych wychodzą jej zielone, więc musi je obciąć.

8

Ciasto z walerianem

Przez pomyłkę Ania piecze ciasto z kroplami walerianowymi, biorąc je za wanilię, co kończy się kompromitacją przy podwieczorku.

9

Wino porzeczkowe i zakaz przyjaźni

Ania niechcący upija Dianę winem porzeczkowym; pani Barry uznaje ją za zły wpływ i zakazuje dziewczynkom kontaktów.

10

Ratunek Minnie May

Ania ratuje chorą na krup Minnie May, siostrę Diany, dzięki czemu pani Barry cofa zakaz i przyjaźń zostaje przywrócona.

11

Wypadek w scenie z Elainy

Podczas odgrywania sceny z historii o Elainie Ania traci kontrolę nad łódką i tonie, a ratuje ją Gilbert Blythe.

12

Nowa nauczycielka i przygotowania do egzaminu

Panna Muriel Stacy zostaje nauczycielką w Avonlea i przygotowuje Anię do egzaminu wstępnego do Queen’s Academy.

13

Queen’s Academy i stypendium Avery

Ania zdobywa licencję nauczycielską w ciągu jednego roku i wygrywa stypendium Avery dla najlepszego ucznia z angielskiego.

14

Bankructwo banku i śmierć Mateusza

Po wiadomości o utracie oszczędności w bankructwie banku Mateusz Cuthbert umiera na atak serca.

15

Rezygnacja ze stypendium

Widząc pogarszający się wzrok Maryli, Ania rezygnuje ze stypendium Avery i postanawia zostać w Avonlea.

16

Pojednanie z Gilbertem

Gilbert oddaje Ani posadę w szkole w Avonlea i przenosi się do White Sands; Ania dziękuje mu i po pięciu latach rywalizacji zostają przyjaciółmi.

Czas akcji i miejsce akcji

Akcja „Ani z Zielonego Wzgórza” obejmuje pierwsze pięć lat pobytu Ani w Avonlea — od czerwca 1877 do wakacji 1882, czyli schyłek XIX wieku. Miejscami są Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie, farma Cuthbertów z domem Zielone Wzgórze, szkoła wiejska i domy sąsiadów, Carmody i Białe Piaski, gdzie Ania i Gilbert obejmują posady nauczycielskie, oraz Charlottetown z Queen’s Academy, do której Ania zdaje egzamin wstępny.

  • Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów
  • Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani
  • Szkoła wiejska w Avonlea oraz domy sąsiadów: pani Rachel Lynde, rodziny Barrych, pani Spencer
  • Carmody i Białe Piaski (White Sands) — sąsiednie miejscowości, w których Ania i Gilbert obejmują posady nauczycielskie
  • Charlottetown — miasto, w którym mieści się Queen’s Academy (w polskich przekładach seminarium nauczycielskie / Akademia Królewska), do której Ania zdaje egzamin wstępny
  • Czas akcji: od czerwca 1877 do wakacji 1882, czyli pierwsze pięć lat pobytu Ani w Avonlea (schyłek XIX wieku)
  • Kontekst realny: Cavendish na Wyspie Księcia Edwarda i tamtejszy dom Green Gables, który zainspirował miejsce akcji powieści.
Reklama

Motywy literackie i problematyka

Wyobraźnia jako sposób oswajania świata

Ania nadaje miejscom i zdarzeniom własne, romantyczne nazwy i przeżywa rzeczywistość przez pryzmat wymyślonych historii; wyobraźnia jest jej ratunkiem po latach sieroctwa i zarazem źródłem większości komicznych wpadek.

Przykłady z tekstu: Osierocona dziewczynka o bujnej wyobraźni, przygarnięta przez rodzeństwo Cuthbertów i wychowywana na Zielonym Wzgórzu.; Jej wyobraźnia jest siłą napędową fabuły: to ona prowadzi do większości przygód i wpadek bohaterki.

Dom i rodzina z wyboru

Zielone Wzgórze staje się dla Ani pierwszym prawdziwym domem, a rodzeństwo Cuthbertów rodziną, którą los dał jej przez pomyłkę; powieść pokazuje, że więzi rodzinne tworzą się przez codzienną troskę, a nie przez pokrewieństwo.

Przykłady z tekstu: Pomyłka na stacji: W czerwcu 1877 roku na Zielone Wzgórze przyjeżdża dziewczynka zamiast zamówionego przez Cuthbertów chłopca.; Osierocona dziewczynka o bujnej wyobraźni, przygarnięta przez rodzeństwo Cuthbertów i wychowywana na Zielonym Wzgórzu.
Motyw w literaturze: Dom i rodzina →

Dojrzewanie i edukacja jako droga do samodzielności

Pięć lat pobytu w Avonlea to dla Ani czas nauki: kończy szkołę, zdobywa licencję nauczycielską i stypendium, a dzięki pracy może samodzielnie decydować o swoim życiu.

Przykłady z tekstu: Queen’s Academy i stypendium Avery: Ania zdobywa licencję nauczycielską w ciągu jednego roku i wygrywa stypendium Avery dla najlepszego ucznia z angielskiego.; Przez pięć lat pobytu w Avonlea kończy szkołę, zdobywa licencję nauczycielską i wygrywa stypendium Avery, po czym rezygnuje z niego, aby zaopiekować się Marylą.
Motyw w literaturze: Praca, obowiązek i odpowiedzialność →

Przyjaźń, lojalność i rywalizacja

Relacje Ani z Dianą i Gilbertem pokazują różne odcienie bliskości: przyjaźń bratnich dusz, rywalizację szkolną, urazę trwającą latami i wreszcie pojednanie oparte na wzajemnym poświęceniu.

Przykłady z tekstu: Pojednanie z Gilbertem: Gilbert oddaje Ani posadę w szkole w Avonlea i przenosi się do White Sands.; Ania dziękuje mu za to poświęcenie, a po pięciu latach rywalizacji i niechęci zostają wreszcie przyjaciółmi.
Motyw w literaturze: Szkoła, nauka i wychowanie →

Odpowiedzialność i rezygnacja z własnych planów

Decyzja Ani o oddaniu stypendium Avery na rzecz opieki nad Marylą pokazuje, że bohaterka przedkłada obowiązek wobec bliskich nad własną karierę, choć narrator nie ocenia tego wyboru jednoznacznie.

Przykłady z tekstu: Rezygnacja ze stypendium: Widząc pogarszający się wzrok Maryli, Ania rezygnuje ze stypendium Avery i postanawia zostać w Avonlea.; Pod koniec powieści traci wzrok, co staje się przyczyną decyzji Ani o rezygnacji ze stypendium.

Strata, żałoba i przemijanie

Śmierć Mateusza i pogarszający się wzrok Maryli wchodzą w powieść nagle, przerywając epizodyczny, pogodny rytm opowieści i pokazując, że dorastanie oznacza także przyjmowanie na siebie skutków cudzych strat.

Przykłady z tekstu: Jej przyjaźń z Anią zostaje czasowo zerwana po epizodzie z winem porzeczkowym.; Powieść kończy się obrazem Ani, która żegna się z marzeniami o studiach, ale przyjmuje swoją decyzję i widzi przed sobą nowe, dobre życie na Zielonym Wzgórzu.
Motyw w literaturze: Śmierć i przemijanie →

Wstyd związany z wyglądem i pragnienie akceptacji

Ania boleśnie przeżywa swoje rude włosy i piegi, a uwaga o jej wyglądzie potrafi wywołać u niej wybuch; wątek ten dotyczy także tego, jak wiejska społeczność ocenia innych po pozorach.

Przykłady z tekstu: Pierwsze starcie z panią Rachel Lynde: Pani Rachel Lynde bez ogródek komentuje wygląd Ani, co wywołuje wybuch dziewczynki i pierwszy poważny konflikt z sąsiadką.

Niejednoznaczności interpretacyjne

Jak brzmi imię bohaterki w polskich przekładach: Ania czy Anna? Ania — forma utrwalona w tytule powieści, w serii wydawniczej i w polskiej tradycji szkolnej. Anna (lub Anne) — forma używana w części przekładów wiernych oryginałowi; polska Wikipedia podaje, że w polskim tłumaczeniu bohaterka nosi imię Anna, a jej oryginalne imię to Anne; Jak nazywa się farma Cuthbertów i tytuł powieści: Zielone Wzgórze czy Zielone Szczyty? Zielone Wzgórze — nazwa utrwalona w polskiej tradycji wydawniczej i w tytule na liście lektur. Zielone Szczyty / tytuł Anne z Zielonych Szczytów — przekład Anny Bańkowskiej, który odrzuca wcześniejsze rozwiązanie jako nieoddające znaczenia angielskiego słowa gables i rezygnuje ze spolszczania imion bohaterów; Czy Gilbert Blythe jest wrogiem, czy przyjacielem Ani? Przez większość powieści Ania traktuje go jak wroga i odrzuca jego przeprosiny, a ich relacja opiera się na rywalizacji. Narracja pokazuje jego wieloletnie starania o zgodę i wzajemne uczucie, które prowadzi do przyjaźni, a w dalszych tomach cyklu do małżeństwa; Czy znana jest dokładna data urodzenia Ani? Podawana bywa data 5 marca 1866 roku, wyliczana z informacji rozsianych po powieściach cyklu. Polska Wikipedia oznacza tę datę jako niepewną i wymagającą źródła, więc nie można jej traktować jako ustalonego faktu; Które imiona drugoplanowych uczniów Avonlea są poświadczone w źródłach? Zweryfikowane opracowania wymieniają w pierwszej części cyklu Jankę Andrews, Ruby Gillis, Józię i Gertie Pye oraz Karola Sloane’a. Niektóre opracowania i przekłady dodają lub zmieniają imiona drugoplanowych kolegów, a część imion krążących w materiałach internetowych (np. Rupert, Moody) nie znajduje potwierdzenia w zweryfikowanych źródłach dotyczących tej powieści; Który polski przekład jest podstawą pracy w szkole? Przekład Rozalii Bernsztajnowej z 1911 roku — najstarszy i długo przedrukowywany, z silnie spolszczonymi imionami i nazwami. Przekłady współczesne (m.in. Pawła Beręsewicza i Anny Bańkowskiej) — bliższe oryginałowi, ale różniące się tytułem, imionami bohaterów i nazwami miejsc.

Kwestie sporne to nie błąd opracowania - to miejsca, w których różni badacze czytają tekst inaczej. Na wypracowaniu liczy się nie wybór jednej odpowiedzi, ale uzasadnienie własnego stanowiska argumentami z tekstu.

Baza faktów tego opracowania

Fakty źródłowe
144
Pewność wysoka
77
Źródła sprawdzone
11
Kwestie sporne
6

Każde zdanie tego opracowania jest powiązane z konkretnym faktem z bazy, a cytatów z utworu nie zamieszczamy - treść omawiamy własnymi słowami. 1 twierdzenie odrzuciliśmy jako niepewne, zamiast podawać je uczniowi jako pewnik. Ocena jakości treści: 98,5/100 (próg publikacji 90/100).

Metodę, kategorie zarzutów fact-checku i ograniczenia opisujemy na stronie jak powstają opracowania. Znalazłeś błąd w tym opracowaniu? Zgłoś go mailem - poprawiamy treść, nie tylko odpowiadamy.

To musisz wiedzieć (pewniaki na sprawdzian)

✓
zakończenie

Zakończenie domyka pięć lat pobytu Ani w Avonlea i jest zarazem smutne, i pogodne: po bankructwie banku, w którym przepadły oszczędności Cuthbertów, Mateusz umiera na atak serca, a Maryla traci wzrok.

✓
postać

Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley) — główna bohaterka powieści.

✓
postać

Mateusz Cuthbert — starszy brat Maryli i współgospodarz Zielonego Wzgórza; nieśmiały wobec kobiet, łagodny opiekun Ani.

✓
postać

Maryla Cuthbert (oryg. Marilla) — starsza siostra Mateusza i gospodyni Zielonego Wzgórza; surowa, praktyczna opiekunka Ani, która z czasem przywiązuje się do dziewczynki.

✓
postać

Gilbert Blythe — kolega Ani ze szkoły w Avonlea, jej największy rywal i przyszły mąż; uzdolniony uczeń, później lekarz.

✓
postać

Diana Barry — najbliższa przyjaciółka Ani, córka sąsiadów z Avonlea; spokojna i praktyczna, w przeciwieństwie do Ani pozbawiona wyobraźni.

✓
postać

Janka Andrews (oryg. Jane Andrews) — koleżanka Ani ze szkoły w Avonlea; spokojna i rozsądna uczennica, która razem z Anią jedzie do Queen’s Academy.

✓
postać

Ruby Gillis — koleżanka Ani ze szkoły w Avonlea; ładna, zalotna i skłonna do histerii, najstarsza z sióstr Gillis.

✓
fakt

Tło: Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów

✓
fakt

Tło: Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani

✓
fakt

Narracja trzecioosobowa: wszechwiedzący narrator opowiada zdarzenia chronologicznie, w kompozycji epizodycznej domykanej w rozdziałach.

✓
motyw

Jak brzmi imię bohaterki w polskich przekładach: Ania czy Anna? Ania — forma utrwalona w tytule powieści, w serii wydawniczej i w polskiej tradycji szkolnej. Anna (lub Anne).

✓
motyw

Jak nazywa się farma Cuthbertów i tytuł powieści: Zielone Wzgórze czy Zielone Szczyty? Zielone Wzgórze — nazwa utrwalona w polskiej tradycji wydawniczej i w tytule na liście.

✓
motyw

Wyobraźnia jako sposób oswajania świata: Ania nadaje miejscom i zdarzeniom romantyczne nazwy i przeżywa rzeczywistość przez pryzmat wymyślonych historii.

Quiz sprawdzający znajomość lektury

Pytanie 1 z 15
Poziom: Podstawowy
Punkty:0

Kim jest Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley) w utworze?

Test z lektury „Ania z Zielonego Wzgórza” — 15 pytań z wyjaśnieniami Pełna lista pytań z odpowiedziami w jednym miejscu — do przeglądu przed sprawdzianem i do wydruku. Otwórz test → Karta pracy „Ania z Zielonego Wzgórza” — do wydruku Pytania do treści, dopasowanie bohaterów, plan wydarzeń do ułożenia i klucz odpowiedzi z kryteriami — gotowe do wydruku na lekcję. Otwórz kartę →

Powiązane lektury, pojęcia słownikowe i narzędzia CKE

Częste pytania o lekturę „Ania z Zielonego Wzgórza” (FAQ)

Kto jest autorem i w jakiej epoce powstał utwór „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Autorem utworu „Ania z Zielonego Wzgórza” jest Lucy Maud Montgomery. Dzieło powstało w 1908 r. Gatunek literacki: powieść dla dzieci i młodzieży o charakterze obyczajowo-wychowawczym (bildungsroman); pierwsza część cyklu powieściowego o Ani Shirley.

O czym opowiada lektura „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Po śmierci rodziców, Waltera i Berty Shirleyów, Ania trafia kolejno do pani Thomas, pani Hammond, a w końcu do sierocińca w Hopetown. Zakończenie domyka pięć lat pobytu Ani w Avonlea i jest zarazem smutne, i pogodne. Pełne opracowanie „Ania z Zielonego Wzgórza” obejmuje streszczenie z podziałem na wątki, bohaterów, motywy literackie i quiz.

Jakie są najważniejsze motywy literackie w utworze „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Do najważniejszych motywów w utworze „Ania z Zielonego Wzgórza” należą: Wyobraźnia jako sposób oswajania świata, Dom i rodzina z wyboru, Dojrzewanie i edukacja jako droga do samodzielności, Przyjaźń, lojalność i rywalizacja, Odpowiedzialność i rezygnacja z własnych planów. Motywy te są często wykorzystywane w tematach wypracowań maturalnych i egzaminacyjnych.

Jaki jest czas i miejsce akcji w lekturze „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów; Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani; szkoła wiejska w Avonlea oraz domy sąsiadów: pani Rachel Lynde, rodziny Barrych, pani Spencer; czas akcji: od czerwca 1877 do wakacji 1882, czyli pierwsze pięć lat pobytu Ani w Avonlea (schyłek XIX wieku).

Jak wygląda plan wydarzeń w lekturze „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Plan wydarzeń otwierają: 1. Śmierć rodziców i tułaczka Ani; 2. Pomyłka na stacji; 3. Decyzja Maryli; 4. Pierwsze starcie z panią Rachel Lynde. Pełny plan (16 punktów) z podziałem na wątki znajduje się w sekcji „Plan wydarzeń”.

Co trzeba wiedzieć na sprawdzian z lektury „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Zakończenie domyka pięć lat pobytu Ani w Avonlea i jest zarazem smutne, i pogodne: po bankructwie banku, w którym przepadły oszczędności Cuthbertów, Mateusz umiera na atak serca, a Maryla traci wzrok. Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley) — główna bohaterka powieści. Mateusz Cuthbert — starszy brat Maryli i współgospodarz Zielonego Wzgórza; nieśmiały wobec kobiet, łagodny opiekun Ani. Sprawdź się w teście z tej lektury (sekcja „Quiz” na tej stronie albo osobny test).

Kto jest głównym bohaterem lektury „Ania z Zielonego Wzgórza”? ▼

Kluczową postacią utworu jest Ania Shirley (w części przekładów Anna Shirley, oryg. Anne Shirley). W utworze występują również m.in.: Mateusz Cuthbert, Maryla Cuthbert (oryg. Marilla), Gilbert Blythe.

Reklama

Zobacz także inne lektury z poziomu: Klasy 7–8

Weryfikacja i lektura źródłowa

Źródła zewnętrzne i materiały CKE do lektury „Ania z Zielonego Wzgórza”

Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.